Drie onderbeurten
Een beurt bestaat uit drie onderbeurten. Na elke onderbeurt blijven de schijven in de vakken liggen. De schijven die ervoor zijn blijven steken, speel je in de volgende onderbeurt opnieuw.
De Nederlandse sjoelgids, sinds 2009
Van eerste schijf tot 148 punten
Alles over sjoelen op één plek: de spelregels volgens de sjoelbond, een rekenhulp voor je score, de maten van de bak en eerlijk advies als je er een wilt kopen.
30schijven per spel
3beurten per spel
4poorten: 2, 3, 4, 1
2 mlengte wedstrijdbak
Spelregels
Zo gaat een beurt
Sjoelen is snel uitgelegd. Je schuift 30 houten schijven over de sjoelbak en probeert ze door de poorten in de vakken te krijgen. Dit zijn de regels zoals de Algemene Nederlandse Sjoelbond (ANS) ze hanteert. Het volledige reglement staat bij de bond.
Wanneer telt een schijf
Een schijf telt pas als hij helemaal door de poort is. Een schijf die half in de poort blijft hangen, telt niet mee.
Vanaf de afzetbalk
Je schuift de schijven vanaf het begin van de bak, achter de afzetbalk. Een schijf is in het spel zodra hij de streep bij de afzetbalk helemaal voorbij is.
Setjes tellen dubbel
Ligt er in elk van de vier vakken een schijf, dan is dat een setje van 20 punten. Losse schijven tellen voor de waarde van hun poort.
Huisregels: bok en wijsvinger
Ligt een schijf op een andere, dan heet dat een bok. Thuis mag die vaak niet opnieuw. Ook de wijsvingerregel (schuift de schijf met één vinger alsnog de poort in, dan telt hij) is een huisregel. In het ANS-reglement staan ze niet.
Niet poetsen tijdens het spel
Bij wedstrijden mag je de bak tijdens het spel niet poetsen en geen glijmiddel gebruiken. De bak ligt waterpas en jij blijft altijd achter de bak.
Puntentelling
Tel je score
Vul per vak in hoeveel schijven erin liggen na de derde onderbeurt. De rekenhulp zoekt de setjes en telt de losse schijven erbij. Meer dan 30 schijven samen kan niet, want meer heeft een spel niet. Hieronder staat een voorbeeldworp ingevuld.
131
punten met 27 van de 30 schijven in de vakken
Setjes eerst
Het kleinste aantal schijven in een vak bepaalt hoeveel setjes je hebt. Elk setje is 20 punten, twee keer zoveel als de losse waarde van 2 + 3 + 4 + 1.
Maximaal 148
Zeven setjes zijn 140 punten. Met de twee schijven die overblijven in poort 4 kom je op 148, de hoogst mogelijke score met 30 schijven.
Bonus tot 156
Haal je 148 in één onderbeurt, dan krijg je volgens het ANS-reglement twee keer een schijf terug. In twee onderbeurten is dat één keer. Zo is 156 in theorie het maximum.
De sjoelbak
De bak in maten
Een wedstrijdsjoelbak is twee meter lang en ongeveer 40 centimeter breed. Aan het eind liggen vier poorten met daarachter de vakken. De schijven zijn van beukenhout.
De bak
- Lengte van de bak
- 200 cm
- Breedte van de bak
- ± 40 cm
De schijven
- Aantal schijven
- 30
- Doorsnee per schijf
- 52 mm
- Dikte per schijf
- 13 mm
- Gewicht per schijf
- 20 g ± 3
Bron: spelreglement ANS, versie 2025.10. De lengte is 2000 mm met een marge van 3 mm. De breedte staat niet in het reglement en is de gangbare maat. De schijven zijn van beukenhout.
Voor iedereen
Waar wordt er gesjoeld
Sjoelen is een van de weinige spellen waar een kind van acht en een oma van tachtig aan dezelfde bak even goed meedoen.
ThuisOp de eettafel of op een onderstel. Na het eten, met de feestdagen of gewoon op een zondagmiddag.
Op schoolRekenen met setjes en losse schijven, zonder dat het als rekenen voelt.
In de zorgEen vast spel in huiskamers en activiteitenruimtes. Zittend of staand te spelen.
Bij de verenigingCompetitie, koppeltoernooien en kampioenschappen onder de vlag van de ANS.
Op kantoor en in de horecaEen oer-Hollands borrelspel dat iedereen meteen snapt.
Gidsen
Verder lezen
Sjoelbak kopen: zo kies je goed
Lengte, houtsoort, verbindingen en schijven. Wat het verschil maakt tussen een bak voor één seizoen en een bak voor jaren.
Zo blijft je bak glad
Rechtop bewaren, uit de buurt van warmte en vocht, een snufje poeder als de baan stroef wordt. En wat je nooit moet gebruiken.
1977
Van Fries schuifspel tot wereldkampioenschap
Waar het woord sjoelen vandaan komt, hoe het spel in Duitsland Jakkolo ging heten en wanneer de sjoelbond werd opgericht. Van het eerste toernooi in Alphen tot het eerste officiële WK in 2008.
Beter sjoelen in drie stappen
Verdeel je schijven over alle vier de vakken, want een setje levert 20 punten op in plaats van 10. Kijk voor elke schijf welk vak nog leeg is. En kies je techniek: bij de ANS zijn zowel gooien als schieten toegestaan.
Wat wel en wat niet
Wel: een droge doek en zo nodig een snufje sjoelpoeder of aardappelzetmeel. Blijft de baan stroef, dan heel licht schuren met een beetje meubelspray. Niet: was, water, schoonmaakmiddel, vogelzaad of peperkorrels.
Waar komt het woord vandaan
Volgens het Instituut voor de Nederlandse Taal komt sjoel van het Friese sjoele: slepen, sloffen, schuifelen. Eerst heette het spel sjoeltafel, later sjoelbak. De Algemene Nederlandse Sjoelbond werd op 14 mei 1977 opgericht. Het eerste officiële WK volgde in 2008.
Onafhankelijk koopadvies
Waar let je op bij een sjoelbak
- Twee meter voor het echte spelDe wedstrijdlengte is 2000 mm. Kortere bakken passen makkelijker, maar het spel voelt anders. Voor jonge kinderen thuis is een kleinere bak prima.
- Geschroefd in plaats van gelijmdEen bak met geschroefde verbindingen blijft langer recht. Bij een scheve bak lopen de schijven altijd naar één kant.
- Schijven van beukenhoutDe wedstrijdmaat is 52 mm doorsnee en 13 mm dik. Holgedraaide schijven lopen op hun rand en houden langer snelheid.
- Gebruik bepaalt de bakEen school of zorginstelling maakt in een jaar meer beurten dan een gezin in tien jaar. Kies daar een stevige sjoelbak van volle lengte met garantie en leverbare onderdelen.
Speel je bij een vereniging? Voor officiële ANS-wedstrijden zijn twee sjoelbakken gecertificeerd: de Schilte S240 en de Heemskerk HS-50, die sinds 15 juli 2023. De HS-50 koop je rechtstreeks bij Heemskerk of via bol.com; de Schilte via de ledenregeling van de ANS of een speelgoedwinkel.
Fabrikanten
Wie maakt sjoelbakken
Nederland heeft nog twee fabrikanten van formaat: Heemskerk en Schilte. Het verdwenen merk Homas kom je op rommelmarkten en in tweedehandsadvertenties nog vaak tegen.
Heemskerk
Fabrikant van speeltafels en sjoelbakken, met het breedste assortiment: van een kinderbak tot de HS-50, een van de twee wedstrijdsjoelbakken die de ANS heeft gecertificeerd. Ook inklapbare bakken en sjoeltafels. Geschroefde verbindingen, waardoor de bak recht blijft.
- HS-40
- 200 × 40,5 × 5,5 cm, ook als klapbak
- HS-50
- wedstrijdbak, ANS-gecertificeerd sinds 15 juli 2023
Schilte
Van oorsprong maker van houten schoolmeubilair. Maakt één sjoelbak, de S240, jarenlang de enige door de ANS goedgekeurde wedstrijdbak en nog altijd in gebruik bij officiële wedstrijden.
- S240
- 200 × 40 × 6,5 cm
Homas
Decennialang het bekendste sjoelmerk van Nederland. Het merk maakt geen sjoelbakken meer, dus dit zijn de laatste maten die gelden. Wie een Homas heeft, kan bij Heemskerk terecht voor passende schijven en een vergelijkbaar model (S30 wordt HS-30, S40 wordt HS-40).
- S25
- 200 × 40,8 × 4,4 cm
- S30
- 205 × 42,5 × 8 cm, blank beukenhout
- S40
- 200 × 41,2 × 6,3 cm, donker beukenhout, wedstrijdformaat
Zo heet het elders
In Duitsland Jakkolo, genoemd naar Jakobus Schmidt uit Oldenburg die het spel rond 1960 in Nederland leerde kennen. In het Engels Dutch shuffleboard of sjoelbak, in Frankrijk billard hollandais, in Tsjechië šulbak.
Waar komt het vandaan
Een veelgenoemde theorie wijst naar het Engelse shovel-board uit de 16e eeuw, waarbij munten over een tafel werden geschoven. Op schepen werden munten houten schijven, aan wal werden het lange klosbanen en later een draagbare bak. Zeker is dat het spel in Nederland zijn vorm kreeg en dat het woord Fries is.
Sjoelen in het groot
In Dinteloord bedacht een horecaondernemer in 2008 SjoelieBoelie: een bak van vier meter lang en een meter breed, met schijven van tien centimeter, zes bakken naast elkaar. Zelfde regels, meer spierpijn.
Digitaal sjoelen
De bak die zelf telt
De nieuwste tak aan de sjoelboom: een sjoelbak op barhoogte met sensoren onder de vakken, een scherm dat de stand bijhoudt en ledverlichting langs de baan. Zelfde spel, zelfde houten baan van twee meter, niemand die hoeft te tellen.
Automatische telling
Sensoren registreren elke schijf, de score verschijnt direct op het scherm en de bak wisselt zelf de beurten. Bij de meeste modellen rollen de schijven vanzelf terug.
Drie spelvormen
Het klassieke spel met setjes van 20, de 301-variant waarbij je aftelt naar nul, en een vrije modus met leaderboard. Voor één tot zes spelers.
Voor horeca, niet voor thuis
DigiFun, What The Puck en Flying Puckman staan in cafés, bowlingcentra en op vakantieparken. Lees hoe digitaal sjoelen werkt.
Toernooien en nieuws
Wat speelt er
Het laatste nieuws en de komende wedstrijden van de Algemene Nederlandse Sjoelbond.
Veelgestelde vragen
Snel antwoord
De vragen die het vaakst gesteld worden over sjoelen. Alle vragen.
Hoeveel punten kun je maximaal halen met sjoelen?
Met 30 schijven is 148 punten het maximum: zeven setjes van 20 punten en twee losse schijven in poort 4. Met de bonusregel van de ANS kom je theoretisch op 156.
Hoe lang is een sjoelbak?
Een wedstrijdsjoelbak is 2000 millimeter lang, met een marge van 3 millimeter. De breedte is ongeveer 40 centimeter.
Met hoeveel schijven speel je?
Met 30 schijven van beukenhout, 52 millimeter doorsnee en 13 millimeter dik.
In welke volgorde staan de poorten?
Van links naar rechts gezien vanaf de speler: 2, 3, 4 en 1. De hoogste waarde zit dus niet aan de rand maar net naast het midden.
Mag je opnieuw gooien bij een bok?
Thuis is dat een veelgebruikte huisregel. In het wedstrijdreglement van de ANS komt die regel niet voor.
Hoe houd je een sjoelbak glad?
Veeg de baan af met een droge doek en gebruik zo nodig een klein beetje sjoelpoeder. Blijft de baan stroef, schuur dan heel licht met fijn schuurpapier en een beetje meubelspray. Gebruik geen was of schoonmaakmiddel en bewaar de sjoelbak rechtop, droog en niet bij de verwarming.